Portal home  /  Didactiek  /  CLIL  /  Het ondersteunen van de taalverwerving

Het ondersteunen van de taalverwerving

Tips & tricks voor Content and Language Integrated Learning
Introductie

Tijdens een CLIL-les krijgen de leerlingen constant nieuwe inhoud te verwerken, terwijl ze nog niet alle begrippen en structuren in het Engels kennen. Ze hebben daarom hard de steun nodig van jou en elkaar. Leer kinderen de gewoonte aan om dingen die ze niet weten te vragen en om dingen op te zoeken. Zorg voor voldoende bronnen waar leerlingen taal kunnen vinden (zoals woordenlijsten en -boeken) en leer hen daarmee omgaan. Besteed tijd aan het vergelijken van verschillende woordenboeken: papieren, online, met plaatjes.

Voor het verwerven en verwerken van de inhoud kun je Nederlands (of een andere moedertaal) strategisch inzetten. Kies bewust welke delen de leerlingen in het Engels of in het Nederlands doen. Ga niet te snel zin voor zin vertalen; de leerlingen hoeven dan alleen maar te wachten op jouw vertaling. Omdat inhoud en taal nauw verweven zijn bij CLIL, leren kinderen namelijk de taal beheersen juist door te werken aan de inhoud in die taal.

Feedback is een belangrijke manier om de kinderen te ondersteunen. Kijk altijd eerst naar wat wel goed is gegaan en reageer op de boodschap, niet op de vorm. Leer kinderen ook hoe ze elkaar feedback kunnen geven.

Hoe doe je dat?

Hoe kun je het taalverwervingsproces van alle leerlingen ondersteunen?

1. Begin een les met activating the language. Dan is voor de leerlingen duidelijk wat de kernwoorden (language of teaching) zijn.

2. Gebruik een word wall voor de kernbegrippen die de hele klas moet kennen. De basis van de word wall zijn plaatjes. Zet daarbij woorden (vanaf groep 3 op tpo-scholen en vanaf groep 4 op vvto-scholen) om het woordbeeld te versterken. Je kunt de woorden er in het Nederlands en Engels ophangen, waarbij je twee kleuren gebruikt. Bij veel lesbrieven op het EarlyBird-portal zitten flashcards met plaatjes en flashwords om dit te maken.

3. Besteed veel aandacht aan de onderlinge relaties van woorden. Maak de hiërarchie en onderlinge samenhang tussen de woorden duidelijk, bijvoorbeeld door een visual organiser,  zoals de woordparachute, woordkast, woordtrap of spinnenweb: niet alleen de woorden worden zo geordend maar ook de concepten (inhoud) die eraan ten grondslag liggen.

4. Semantiseer vooraf de woorden, taalbrokjes (chunks) en structuren (grammatica) die de leerlingen nodig hebben mondeling in: pre-teaching. Bied deze ook schriftelijk aan op het bord voor kinderen die kunnen lezen. Leren betekent oefenen; als kinderen teveel hinder ondervinden van hun gebrek aan taal, wordt de inhoud niet geleerd. Als de inhoud niet begrepen is, kunnen ze niet oefenen en wordt hun taal niet verder ontwikkeld.

Tip

In de CLIL-les en in de reguliere les Engels werk je op veel manieren met een woord. Daarbij gaat het om vier uitjes: uitbeelden, uitleggen, uitbreiden en uitproberen. Zorg dat woorden in een netwerk zitten, zeker bij een CLIL-les omdat je wilt dat ze de vaktaak op een structurele manier aanleren en onthouden.